Nemrut’da gün doÄŸumu ve gün batışını izlemeden, Baraj Gölü kıyısında alabalık yemeden,
Kahta Kommagene Festivalini izlemeden,
Nemrut Heykelleri satın almadan,…
Dönmeyin.
  |
Adıyaman’a 55 km. uzaklıkta ve KarakuÅŸ tümülüsünün kuzeydoÄŸusundadır. Kahta çayının en çok daraldığı kesimde iki ana kaya üzerinde 92 iri kesme taÅŸtan yapılan bir büyük kemer ve doÄŸu tarafındaki küçük bir tali kemerden oluÅŸur. Samsat’ta karargah kuran XVI. Roma Lejyonu tarafından Ä°.S. 200′ün başında inÅŸa edilen köprünün giriÅŸ ve çıkışlarında sütunlar bulunmaktadır. Köprü ve yapımı hakkında bilgiler içeren kitabelerden, köprünün Roma hükümdarı Septumus Severus’a ve Romalılar tarafından askerlerin anası olarak anılan eÅŸi Julia Domna adına yaptırıldığı anlaşılmaktadır.
Milli Parkın güneybatısında Adıyaman-Kahta girişinde bulunan, Kommagene Kralı II. Mithradates tarafından annesi İsas adına yaptırılan anıt mezar, sütun üzerindeki kartaldan dolayı Karakuş Tümülüsü olarak anılmaktadır. Doğu, batı ve güney yönlerde dörder sütun varken günümüze doğuda iki, batıda ve güneyde birer sütun kalmıştır. Doğu sütun üstünde aslan ve kartal heykel kalıntıları, batıdaki sütunun üstünde tokalaşma steli, yerde aslan heykel parçası vardır. Nemrut Dağı giriş noktası olarak belirlenen Karakuş Tümülüsü Milli Park Koruma alanı içersindedir.
Adıyaman’a 60 km. uzaklıkta Kocahisar köyü yakınındadır. Kommagene’ler tarafından inÅŸa edilen Yeni Kale, karşıdaki Arsameia ile birlikte kullanılmıştır. Romalılar ve ardından Memluklular tarafından restore edilen Kale en son 1970′lerde Dörner tarafından kısmen onarılmıştır. Kale içinde çarşı, cami, zindan, su yolları, güvercinlik kalıntıları ve kitabeler bulunmaktadır. Kale’den Nymphois’e inen su yolu bir tünelle Arsameia’ya baÅŸlanmıştır. 80 metreyi bulan bu yolla halen suya ulaÅŸmak mümkündür.Â
Kral I. Antiochos kitabelerinde söz edildiÄŸine göre, Arsameia Ä°.Ö. 2. yüzyılın baÅŸlarında Kommagene’lerin atası Arsemez tarafından Kahta çayının doÄŸusunda Eski Kahta kalesinin karşısında kurulmuÅŸ krallığın yazlık baÅŸkenti ve idare merkezidir.
Güneydeki tören yolunda Mitras’ın kabartma steli, ayin platformu üzerinde Antiochos-Herakles tokalaÅŸma steli ve bunun önünde Anadolu’nun bilinen en büyük Grekçe yazıtı, yazıtın bulunduÄŸu yerden baÅŸlayan 158 m. derine inen bir tünel ile yazıtın batısında benzer bir kaya dehlizi bulunmaktadır. Tepe üzerindeki platformda Mithradathes Callinichos’un mezar tapınağı ve sarayı yer almaktadır. Yapılan saray kazılarında çok sayıda heykel parçası, bir kraliçe ve Antiochos başı bulunmuÅŸtur. Arsameia ören yeri, Adıyaman’a 60 km. uzaklıktadır.
Doğu Teras:Kommagene ülkesinde güneşin doğuşunu ilk gören yer olan doğu terasına sert kayalardan oyulmuş merdivenli yollardan çıkılır. Doğu terası; tanrılar galerisi, atalar galerisi ve sunaktan oluşur. Tanrılar galerisindeki devasa tanrı heykelleri anıt mezara sırtını dönmüş biçimde sıralanmıştır.
Tanrılar galerisinin beÅŸ heykelinden biri olan Antiochos, güney uçta ilk sırada yer almaktadır. Kendisini tanrılarla aynı kategoride gören Antiochos heykelini bu sıralamaya dahil etmiÅŸtir. 2. Heykel Kommagene-Fortuna Latince’de ÅŸans, uÄŸur, bereket anlamındadır. Heykeller arasında en uzun olan 3. Heykel Zeus-Oromasdes, Tanrılar tanrısı Kronos’un oÄŸlu, baÅŸ tanrı ve gökler hakimidir. 4. Heykel Apollon-Mithras, Anadolu mitolojisinde baÅŸ tanrı Zeus’un oÄŸlu olup ışık ve güneÅŸ tanrısıdır. Kuvvet ve kudretin sembolü olan Herakles Anadolu’da Herkül adıyla anılır.Â
Kuzey Teras: Batı ve doğu teraslarını birbirine bağlayan 100 metre uzunluğunda bir tören yoludur. 80 metre uzunluğunda tamamlanmamış stel kaideleri bulunur.
Batı Teras: MuhteÅŸem bir gün batımının izlenebildiÄŸi, DoÄŸu terasına benzer ÅŸekilde yapılmış batı terasında, tanrılar galerisindeki heykel sıralaması ve heykellerin arkasındaki kült yazısı bazı detaylar hariç aynıdır. DoÄŸu terasından farklı olarak, tanrılar galerisinin kuzey ucunda, dördünde Kral Antiochos’un tanrılarla selamlaÅŸması, diÄŸerinde aslan figürü bulunan, kumtaşından yapılmış beÅŸ kabartma (rölyef) bulunmaktadır. Aslan horoskop olarak bilinen kabartma, 25.000 yılda bir meydana gelen astrolojik bir olayın sembolize edilmiÅŸ halidir.
DoÄŸu ve Batı terasın her ikisinde de tanrı heykellerinin tahtlarını oluÅŸturan taÅŸ blokların arkasında Grek harfleriyle yazılmış 237 satırlık uzun bir kült yazıtı Nomos bulunmaktadır.Â
Nemrut Dağı, Adıyaman’ın 86 km. doÄŸusunda Kahta ilçesinin Karadut köyünde, dünyanın sekizinci harikası olarak tanınan, tepesinde küçük kırma taÅŸların yığılmasıyla oluÅŸturulmuÅŸ konik bir tümülüsün bulunduÄŸu, 2150 m. yükseklikte, görkemli bir kültür ve turizm merkezidir. Ä°.Ö. I. yüzyıla tarihlenen ve orijinali 55 m. olan tümülüsün bugünkü yüksekliÄŸi 50 m., çapı 150 metredir. GündoÄŸumu ve gün batışının tüm ihtiÅŸamıyla izlenebildiÄŸi bu tepede, Kommagene Kralı I. Antiochos kendisi için görkemli bir anıt mezar, mezar odasının üzerine kırma taÅŸlardan oluÅŸan bir tümülüs ve tümülüsün üç tarafını çevreleyen kutsal alanlar inÅŸa ettirmiÅŸtir. Tümülüs, Kral I. Antiochos’un ÅŸerefine tertiplenen törenlere mahsus üç terasla çevrilidir. DoÄŸu, batı ve kuzey terasları olarak adlandırılan bu alanlardan doÄŸu ve batı teraslarda; sıra halinde dizilmiÅŸ blok halinde sekiz yontma taşın üst üste oturtulmasıyla oluÅŸturulan 8-10 metre yüksekliÄŸinde muhteÅŸem heykeller, kabartmalar ve yazıtlar bulunmaktadır. Heykeller, bir aslan ve bir kartal heykeliyle baÅŸlar ve aynı düzende son bulur. Hayvanların kralı olan aslan yeryüzündeki gücü, tanrıların habercisi olan kartal ise göksel gücü sembolize eder. Heykeller her iki tarafta da ÅŸu ÅŸekilde sıralanmıştır:
Kral I. Antiochos (Theos); Fortuna (Theichye-Kommagene-Tanrıça) Zeus (Oromasdes); Apollon (Mithras-Helios-Hermes), Herakles (Ares-Artagnes).
Kült yazıtlarında anne tarafından Büyük Ä°skender’den (Yunan-Makedonya) baba tarafından ise, Darieos’dan (Pers) geldiÄŸini ifade eden Antiochos, atalarından gelen bu etnik farklılığı birleÅŸtirerek, kültür zenginliÄŸi haline dönüştürmenin göstergesi olarak tanrı heykellerinin yüzünü doÄŸuya ve batıya çevirmiÅŸtir. Zaten tanrı heykellerinin isimleri de hem Grek, hem de Pers dili ile ifade edilmiÅŸtir.Â
Nemrut’un topografik haritasıÂ
Kahta, Adıyaman, ve Malatya’da bulunan otel ve pansiyonlar konaklama için kullanılabilir. Yarısı Turizm Bakanlığından belgeli olmak üzere, bölgedeki konaklama kapasitesi 1000 yatağın üzerindedir.
