Osmanlılar’ın Lehistan dedikleri ülke.Polonya Cumhuriyeti, ya da kısaca Polonya, kuzeyinde Baltık Denizi ve Rusya, doÄŸusunda Litvanya, Beyaz Rusya ve Ukrayna, güneyinde Çek Cumhuriyeti ve Slovakya, batısında ise Almanya ile çevrelenmiÅŸtir.

CoÄŸrafi Bilgiler

Yüzölçümü 312.685 kilometre karedir. Uzun ve sert kışlarla karakterize olan kıtasal iklim görülür. Yağış oranı orta düzeydedir ve yaz aylarında maksimum düzeyine ulaşır. VarÅŸova’da ısı Ocak ayında ortalama -4,3 C, Haziran aylarında 17,9 C düzeyindedir. Yıllık yağış miktarı 465 milimetredir.

Demografik Yapı

2005 yılının Ocak ayı verilerine göre nüfusu 38.635.144′tür. Nüfusun yaÅŸ gruplarına göre dağılımı ÅŸu ÅŸekildedir:

• 15-64 yaÅŸ: % 70,3 (erkek 13.506.153/kadın 13.638.265)
• 65 yaÅŸ ve üstü:

Yıllık nüfus artış hızı % 0,03′tür.

Siyasi Yapı

Yönetim ÅŸekli cumhuriyettir. Cumhuriyetin ilan ediliÅŸ tarihi 11 Kasım 1918′dir.

• CumhurbaÅŸkanı: Lech Kaczynski (23 Ekim 2005′ten beri)

1 Ocak 1999 tarihinde yapılan idari reformla daha önce 49 idari bölgeye ayrılmış Polonya, 16 il biçiminde idari bölgelere ayırmıştır. Bu iller Dolnoslaskie, Kujawsko-Pomorskie, Lodzkie, Lubelskie, Lubuskie, Malopolskie, Mazowieckie, Opolskie, Podkarpackie, Podlaskie, Pomorskie, Slaskie, Swietokrzyskie, Warminsko-Mazurskie, Wielkopolskie, Zachodniopomorskie’dir.

Sözleri J. Wybicki tarafından yazılıp M. Oginski tarafından bestelenmiÅŸ olan “Dabrowski’nin Mazurka”sı “Jeszcze Polska nie zginela” (Polonya Daha Ölmedi) marşı, Polonya’nın ulusal marşıdır.Milli sembolü Beyaz Kartaldır. Milli rengi kırmızı ve beyazdır.Kısaca,Polonya’ya POLONYA AÄ°LE CUMHURÄ°YETÄ°’de denilebilir..

Ekonomi

1990′ların başından beri istikrarlı bir ekonomik liberalizasyon politikası izleyen Polonya, geçiÅŸ süreci ekonomileri arasında bir baÅŸarı örneÄŸi olarak öne çıkmaktadır. Buna raÄŸmen, Polonya ekonomisinin geliÅŸimi için baÅŸta iÅŸsizlik oranının düşürülmesi olmak üzere atılması gereken birçok adım bulunmaktadır.

Devletin sahibi olduÄŸu küçük ve orta ölçekli iÅŸletmelerin özelleÅŸtirilmesi, yeni firmaların kuruluÅŸunu düzenleyen liberal bir kanunun kabul edilmesi özel sektörün geliÅŸimini teÅŸvik etse de, süregelen yosuzluklara ilaveten yasal ve bürokratik engellerin bulunması özel sektörün daha da geliÅŸmesini baltalamaktadır. Tarım sektörü, işçi fazlası, verimsiz küçük tarlalar ve yatırım eksikliÄŸi nedeniyle geliÅŸememektedir. Kömür, çelik, demiryolları ve enerji gibi “hassas sektörlerin” yeniden yapılandırılması ve özelleÅŸtirilmesi süreci baÅŸlatılsa da, bu süreç yavaÅŸ iÅŸlemektedir. SaÄŸlık, eÄŸitim, emeklilik sistemi ve devlet yönetiminde yapılan reformlar devlet bütçesine beklenenden daha fazla yük getirmiÅŸtir.

Kamu maliyesinin gelişimi kamu iktisadi teşekküllerinden kaynaklanan kayıpların azaltılmasına, kayıtdışı ekonominin kayıt altına alınmasına ve vergi reformu gerçekleştirilmesine bağlı gözükmektedir. Polonya Hükümeti, 2004 yılında kamu harcamalarını 2007 yılına kadar yaklaşık olarak 17 milyar ABD Doları azaltmaya yönelik bir ekonomik paket yürürlüğe koymuştur.

Polonya 2004 yılı Mayıs ayında Avrupa BirliÄŸi’ne (AB) üye olmuÅŸtur. 2004 yılında Polonya’nın AB ülkelerine olan ihracatında yaÅŸanan artış ülkenin büyümesine katkıda bulunmuÅŸtur. Polonya 2006 yılına kadar AB fonlarından yaklaşık olarak 13.5 milyar ABD Doları katkı saÄŸlayacaktır.

2004 Yılı Ekonomik Verileri

• Para Birimi: PLN-Zloty
• GSMH: 299.5 milyar ABD Doları
• GSMH’nin Sektörel Dağılımı: Tarım % 2,9, Sanayi % 31,3, Hizmetler % 65,9
• KiÅŸi Başına GSMH: 7.840 ABD Doları
• Yıllık Büyüme Hızı: % 3.2
• Enflasyon Oranı: % 2.1 (tüketici fiyatları endeksine göre)
• Çalışan Ä°ÅŸgücü: 17,02 milyon
• Ä°ÅŸsizlik Oranı: % 17,6
• Ä°hracat: 89.34 milyar ABD Doları
• Ä°thalat: 100.90 milyar ABD Doları
• Toplam Dış Borç (Kamu ve özel): 126.91 milyar ABD Doları

Din

16./17.

Polonya Avrupa’nın en dindar ülkesidir. Katolik olduÄŸunu söyleyenler %90′a, düzenli olarak Kiliseye gittiÄŸini beyan edenler %80′e ulaÅŸmaktadır. Dini inanci olanlar arasindan 4 grup secebiliriz. Birinci- 15% polonyali cok dindar olup, her gun dini gorevlerini yerine getirip, buyuk bir inancla dua edenlerdir. Ä°kinci grup- 35-55% halk, bu insanlar allaha inaniyor ve dua ediyor ama her zaman kilisenin sesine kulak vermiyordur. Üçüncü grup- 20-25% Allaha inanip, kiliseye cok ender gidenlerdir. Ornek olarak ayda bir gitmektedirler. Ayrica kiliseyi elestirirler. Dördüncü grup 20-30% insanlar allaha inanip, dua etmiyen ve kiliseye gitmeyenlerdir. Polonya Meclisi (Sejm) BaÅŸkan kürsüsünün arkasında Haç vardır. Anayasa’da ilgili her bölümde KatolikliÄŸe atıf vardır. Bu anlamda, Katoliklik devletin resmi dini olarak kabul edilmektedir de denebilir. Kilise, devlet, siyaset ve toplum hayatında gerektiÄŸinde kullandığı ciddi bir nüfuza sahiptir. Bazı Katolik papaz ve gruplar siyasete açıkça girmekte ve bugünkü koalisyon iktidarının en büyük ve en küçük partilerini desteklemektedir. Bugün Polonya’da hiçbir kiÅŸi veya resmi veya özel kurumun KatolikliÄŸi açıkça reddetmesi ya da eleÅŸtirmesi düşünülmemelidir. Kilise ile açıkça ters düşen bir partinin siyasi yaÅŸamda yer sahibi olması neredeyse imkansızdır. Papa II. Jean Paul’e incitici eleÅŸtriler yönelten bir gazeteci Mahkeme tarafından mahkum edilmiÅŸtir. resmi kurumun Devlet ile Kilise iliÅŸkisini 1989 yılı yasaları düzenlemektedir. Söz konusu yasalar, inanç özgürlüğünü garanti altına almakta, Roma Katolik Kilisesi’nin radyo ve televizyon programları yapmasına, ayrıca okul, hastane ve tarihi deÄŸeri olan binaları iÅŸletmesine izin vermektedir. Lublin Katolik Ãœniversitesi ve VarÅŸova Ä°lahiyat Akademisi dışında birçok üniversite ve eÄŸitim kurumunda ilahiyat bölümleri vardır. 28 Temmuz 1993 tarihinde hükümet, BaÅŸpiskoposluk ile aralarındaki karşılıklı iliÅŸkileri düzenleyen bir Konkordato imzalamış, söz konusu anlaÅŸma üzerinde 5 yıl görüşmeler yapıldıktan sonra Parlamento tarafından yasallaÅŸtırılmıştır. VarÅŸova BaÅŸpiskoposu, aynı zamanda Polonya BaÅŸpiskoposu’dur (ki 1981′den bu yana bu görevi Kardinal Józef Glemp yürütmektedir). Dini baÅŸkent Gniezno’dur ve bu kentin piskoposu doÄŸrudan baÅŸpiskopos unvanı alır. 1978 yılı Ekim ayında, Krakov Piskoposu, kardinal Karol WojtyÅ‚a (Karol Voytıua), II. Jean Paul (ikinci Jan Pol) adı ile Papa seçilmiÅŸtir. WojtyÅ‚a, 2005 yılında ölmüştür.

Polonya’da 5000 kadar Tatar, müslüman yaşıyordur.1989 senesinden itibaren yeni müslüman grupları gelmektedir. Polonyada bu bir sorun teskil etmiyordur. Fransanin okullarda turban yasagini uygulamasini Polonya’da yanlış uygulama diye yorumlanip, kabul edilmemistir. Polonya’da 1997 den itibaren Avrupa’da buna benzer esi olmayan tek Katolik ve Musluman birlik Konseyi vardir. Sympozjum ve gerektiginde yardim organize etmektedir.

Kültür ve Sanat

Polonya’nın unlu taki tasarimcilari Jacek Byczewski, Jan Suchodolski, Piotr MaÅ‚ysz, Krzysztof Ginko, Maryla Dubiel, Jan ve Alicja Wyganowski, Marcin Gronkowski, Jakub Zeligowski, Piotr ModliÅ„ski ve diÄŸerleri modern gümüş takı tasarımında cagdas sanatin dunyaca taninmis sanatcilaridir. Sanatcilar Yaratici tasarim kuyumcular Dernegi nin (Stowarzyszenie Twórców Form ZÅ‚otniczych) aktif uyesi olup, faaliyet icersindedirler. Gümüşe istedikleri rengi ve sekli vererek yapmis olduklari takilarla ulkeler arasi fuar ve yarismalarda pek cok odul almis ve unutulmayacak eserler yaratmislardir.

VarÅŸova’da bulunan Galeri Constantinopol 2005 yılından itibaren Polonyanin modern sanatcilarini takdim edip ve eserlerini satışa sunmaktadır. Sanatçıların kendi dizaniyla yapmis oldugu gumus takilar Polonya’da ve yurt dışında satışa sunulmaktadir.