Ä°rlanda Cumhuriyeti ya da kısaca Ä°rlanda.(Ä°ngilizce:Ireland, Ä°rlandaca: Éire) Atlantik Okyanusu’nda Britanya Adaları’nın batısındaki Ä°rlanda Adası üzerinde kurulu Avrupa BirliÄŸi üyesi bir ülke. Ä°rlanda, 1973′ten beri AB üyesi olmasına karşın NATO üyesi deÄŸildir.

İrlanda hakkında temel bilgiler

• Sınır uzunluÄŸu: 360 km (BirleÅŸik Krallık ile)
• BaÅŸkent: Dublin (Ä°rlandacada Baile Atha Cliath)
• En uzun ırmak: Shannon
• En yüksek noktası: Carrantuohill, 1050 m
• Devlet baÅŸkanı: Mary McAleese, 11 Kasım 1997′den beri, 7 yıllık dönem için
• Hükümet baÅŸkanı: Bertie Ahern
• Parlamento: Oireachtas; 2 bölümdür: Dáil Éireann (temsilciler meclisi) ve Seanad Éireann (senato)
• Siyasal partiler: Fianna Fáil (demokratik saÄŸ); Fine Gael (hristiyan demokrat);

Ä°rlanda’nın kısa tarihi

1916 Nisan’ındaki Paskalya BaÅŸkaldırısı’nın ardından gelen baskı döneminde, Ä°rlandalı gönüllüler IRA (Irish Republican Army, Ä°rlanda Cumhuriyet Ordusu) çatısı altında örgütlenerek Britanyalılar’a karşı bir gerilla savaşına giriÅŸtiler. Ä°ngiliz baÅŸbakanı David Lloyd George biri Kuzey Ä°rlanda, diÄŸeri Güney Ä°rlanda için olmak üzere iki parlamento kurarak kontrolü elinde tutmaya çalıştı. Gerçekten, protestan Kuzey Ä°rlanda’da (Ulster) parlamento toplandı. Ancak katolik Güney Ä°rlanda, Ä°ngilizlere ödün vermeyi reddetti. Bunun üzerine Ä°ngiliz baÅŸbakanı Lloyd George Ä°rlandalı yurtseverlerle görüşme masasında barış yaptı. AnlaÅŸma sonucunda Güney Ä°rlanda uygulamada Ä°rlanda Bağımsız Devleti adıyla bağımsızlığını kazandı (6 Aralık 1921, Ä°ngiltere-Ä°rlanda AnlaÅŸması). Kuzey Ä°rlanda ise BirleÅŸik Krallık’a baÄŸlı kaldı.

Fakat IRA’nın aşırı kanadı, Eamon de Valera’nın öncülüğünde, Ä°rlanda’nın bir bölümünü bağımsız, bir bölümünü de yeniden Ä°ngiltere’ye baÄŸlı kılan anlaÅŸmayı kabul etmedi. Bunu, bu anlaÅŸmayı destekleyenlerin ve anlaÅŸmaya karşı olanların savaÅŸtıkları bir iç savaÅŸ izledi. Sonunda IRA, Ä°rlanda’nın bölünmesine razı oldu. 1925′te gerçekleÅŸen Bağımsız Ä°rlanda ile Kuzey Ä°rlanda arasındaki sınır belirleme görüşmelerinden sonuç çıkmadı.

De Valera’nın Fianna Fáil partisi, 1927′de baÅŸbakan William Cosgrave’in hükümetine katıldı. 1932′de De Valera baÅŸbakan oldu ve BirleÅŸik Krallık karşıtı bir takım ekonomik önlemler aldı. Ä°kinci Dünya Savaşı’nda Ä°rlanda tarafsız kaldı. 1948′de De Valera seçimleri kaybetti ve 1949′da Ä°rlanda Cumhuriyeti ilan edildi. 1951′de De Valera yeniden baÅŸbakan, 1959′da ise cumhurbaÅŸkanı oldu. 1972′de bir referandum ile Roma Katolik Kilisesi’nin devlet üzerindeki etkisi ortadan kaldırıldı. 1973′te protestan Erskine Childers cumhurbaÅŸkanı oldu. Onu Cearbhall Ó Dálaigh (1974-1976), Patrick Hillary (1976-1990), Mary Robinson (1990-1997) izledi.

Ä°klim

Ä°rlanda ılıman bir deniz iklimine sahiptir. Temmuz ayında elde edilen sıcaklıklar güneyde 16° ile kuzeyde 14° arasında deÄŸiÅŸir. Kışlar nispeten sıcak geçer ve sıcaklık Ocak ayında 4° ile 7° arasında deÄŸiÅŸir. Ãœlkeye hakim olan Atlantik Okyanusu’ndan gelen nemli rüzgarlar ülkenin yıl boyunca yağış almasına neden olur. Ãœlkenin yaklaşık yüzde sekseni yılda ortalama 762 ile 1270 mm arasında yağış alır. Yağışlar nedeniyle ülke oldukça ıslaktır. ÇoÄŸu günler sis tabakasıyla kaplıdır.

Nüfus

Yıllara göre İrlanda Nüfusu

Sembolleri

Üç yapraklı yonca (shamrock), harp ve siyah bira (stout) Guinness, Ä°rlanda’nın sembolleridir. Guinness Rekorlar Kitabı da bu ünlü siyah biranın üreticisi tarafından hazırlanmaktadır.